Van weidevogels tot nachtvlinders: Henk is altijd op zoek naar wat er leeft
Sommige vrijwilligers kijken niet alleen naar de natuur, ze willen haar ook echt begrijpen. Dat geldt zeker voor Henk van Alst. Al jarenlang inventariseert hij planten en dieren in Amsterdam-Noord. Van broedvogels in de Wilmkebreekpolder tot nachtvlinders in zijn eigen tuin: zijn nieuwsgierigheid naar de samenhang in de natuur blijft groeien. "Ik ben niet zozeer aan het tellen, maar probeer mijn tuin te begrijpen."
Henk begon jaren geleden met het tellen van vogels in de Wilmkebreekpolder, de enige polder binnen de ring van Amsterdam. Dit deed hij samen met andere leden van de natuurcommissie van de ‘Vereniging tot behoud van de Wilmkebreekpolder’. Elke zaterdag liep hij samen met de andere vogeltellers op een vast tijdstip dezelfde route vanaf de Landsmeerderdijk. Zo werden de gegevens door de jaren heen goed vergelijkbaar.
Trends in de natuur
In het voorjaar telde hij onder andere grutto's, kieviten, tureluurs en scholeksters. Hij turfde het aantal eenden, ganzen, waterhoenen en meerkoeten. Ook roofvogels zoals buizerds, haviken en sperwers stonden op de lijst. Als je jarenlang op dezelfde manier telt, ontstaat een waardevol beeld van veranderingen in de natuur. "Omdat dit al lang gebeurt, kun je ook trends zien. Dat maakt het tellen zo interessant.", aldus Henk.
“Tijdens het tellen stopten regelmatig omwonenden om te vragen wat we aan het doen waren. Dit waren goede momenten om anderen te vertellen over de polder en zijn vogels. En om ze door de kijker de vogels te laten zien. Om iets van die verwondering mee te geven.”
Van vogels naar insecten
In 2019 verlegde Henk zijn aandacht van vogels naar insecten. Door omstandigheden was hij meer aan huis gebonden en begon hij de natuur in zijn eigen tuin intensief te onderzoeken. Als ecologisch analist was hij vooral geïnteresseerd in de relaties tussen soorten. Waarom komt een insect ergens voor? Welke planten heeft het nodig? Welke rol speelt het in het ecosysteem. Die nieuwsgierigheid leverde Henk verrassende resultaten op. "Ik heb in mijn tuin meer dan 1200 soorten gevonden en sta nog steeds voor verrassingen." Over zijn ontdekkingen schrijft hij regelmatig blogs en geeft hij presentaties (zie voor een overzicht van wat Henk in zijn tuin vindt, rechts de afbeelding met soorten).
Insectentuin
Sommige mensen tuinieren voor zichzelf, maar Henk richt zijn tuin vooral in voor insecten. Hij kweekt en werkt zoveel mogelijk met inheemse planten. Door ecologisch te tuinieren ontstaat een plek waar insecten voedsel, beschutting en voortplantingsmogelijkheden vinden. Maar, zelf geniet hij er ook enorm van. "De tuin is er voor de insecten. En daarmee probeer ik een mooie tuin te maken, want het oog wil ook wat."
Nachtvlinders openen een nieuwe wereld
Sinds twee jaar inventariseert Henk ook nachtvlinders. Een hobby die zijn blik op de natuur opnieuw heeft verbreed. "Je hebt werkelijk geen idee wat er 's nachts allemaal rond je huis fladdert." Inmiddels heeft hij bijna 440 soorten nachtvlinders waargenomen, waarvan de meesten gewoon in zijn eigen tuin. Tijdens zijn onderzoek ontdekte hij dat tientallen soorten afhankelijk zijn van wilgen als waardplant (waar de rups van eet). Dat bracht hem op nieuwe vragen: hoe kunnen al die soorten dezelfde boom gebruiken zonder elkaar te verdringen? Precies dat soort puzzels vindt hij fascinerend. Een bijzondere waarneming was het blauwe weeskind, een indrukwekkende nachtvlinder met een grote spanwijdte. "Toen het blauwe weeskind wegvloog, leek het wel een klein vogeltje. Heel indrukwekkend.
Onderzoek doen voor natuurbehoud
Henk beperkt zich niet tot zijn eigen tuin. In 2024 hielp hij samen met vrijwilligers en Natuurlijke Zaken bij natuurinventarisaties in de Kadoelerscheg. De verzamelde gegevens vormden de basis voor een uitgebreid rapport over dit belangrijke natuurgebied in Amsterdam-Noord. "Ik vind het leuk om samen met anderen hiermee bezig te zijn. Je leert enthousiaste mensen kennen die zich betrokken voelen bij de natuur en zich willen inzetten om die te beschermen."
Verwondering als drijfveer
Voor Henk is inventariseren meer dan gegevens verzamelen. Het helpt hem om aandachtig te kijken naar wat er om hem heen leeft. "Het inventariseren is eigenlijk een soort meditatie voor mij." Tijdens het zoeken naar planten, insecten of vogels gaat zijn aandacht volledig op in het moment. Een mooie foto maken, het gezang van een merel horen, de warmte van de zon voelen of een onverwachte soort ontdekken. "Even geen oorlog, vervuiling of ander negatief nieuws, maar een positieve en interessante bezigheid die me blijft verwonderen. En daarmee verbinding zoeken met anderen."
Die verwondering is misschien wel de belangrijkste reden waarom hij zich als vrijwilliger blijft inzetten voor de natuur. Want hoe beter je kijkt, hoe meer er te ontdekken valt.
Lees verder
Het bomenseizoen begint!
De bladeren vallen en de winter komt eraan. In deze periode gaan de meeste bomen in rust. Daarom is november tot maart de beste tijd om ze te snoeien of te (ver)planten. Van heggenfestijnen tot bomen(ver)plantdagen: wij tippen je de leukste klussen!
Vrijwilligers Vrijdag in het Amsterdamse Bos
Wil je actief bijdragen aan het onderhoud van het Amsterdamse Bos? Sluit je aan bij Vrijwilligers Vrijdag!
Tijdens deze dagen werk je samen met anderen aan diverse natuurbeheerklussen, zoals snoeien, harken, schoffelen en het verwijderen van ongewenste planten.
Timo is beschermer van weidevogels
Een omslag is nodig op het boerenland waar er meer ruimte is voor natuur. Timo, vijf vrijwilligers en een betrokken boer in Midwoud laten zien dat het kan!