Vrijwilligers maken het verschil in de Gooise natuur

Vrijwilligers maken het verschil in de Gooise natuur

Als je door het Goois Natuurreservaat wandelt, zie je uitgestrekte heidevelden, bossen en zandverstuivingen. Wat veel bezoekers niet weten, is dat achter al dat moois een enorme groep vrijwilligers schuilgaat. Bijna 400 mensen zetten zich in voor de natuur in het Gooi. Hun inzet wordt gecoördineerd door Anoeska van de Moosdijk, Coördinator Vrijwilligerswerk & Educatie. “Mijn werk is eigenlijk heel simpel,” zegt ze lachend. “Ik zorg dat vrijwilligers hun werk kunnen doen.”

De vrijwilligers van Goois Natuurreservaat zijn grofweg onder te verdelen in drie groepen: herstellers, tellers en vertellers.

Drie soorten groene werkzaamheden

De herstellers houden zich bezig met kleinschalig natuurbeheer. Ze verwijderen invasieve exoten, doen handmatig onderhoudswerk en voeren werkzaamheden uit waar de organisatie zelf niet altijd aan toekomt. “Juist dat kleinschalige beheer zorgt voor variatie in het landschap en helpt de biodiversiteit te behouden,” legt Anoeska uit.

De tellers monitoren planten- en diersoorten. Van dassen tot vlinders, van paddenstoelen tot flora. Veel van deze vrijwilligers leveren gegevens aan landelijke meetnetten. “Hun waarnemingen worden verzameld en gedeeld. Daardoor krijgen we een steeds beter beeld van hoe het met soorten gaat en kunnen we ons beheer daarop aanpassen.”

De vertellers vormen de brug tussen natuur en publiek. Zij geven excursies, beantwoorden vragen van bezoekers en delen hun kennis over het gebied.

Iedereen vindt zijn of haar eigen plek

Veel vrijwilligers komen binnen via bestaande netwerken. Een buurman die al actief is, iemand die net met pensioen gaat of mensen die simpelweg iets voor de natuur willen betekenen. “Vaak zeggen mensen: ik wil graag iets doen voor de natuur. Dan gaan we samen kijken wat bij hen past en wat ze leuk vinden om te doen.” Nieuwe vrijwilligers kunnen meestal eerst een keer meelopen. “Ik zeg vaak: loop gewoon mee en kijk of het bevalt. Veel mensen denken dat je veel kennis nodig hebt, maar dat valt vaak mee. Die kennis kun je onderweg opdoen.”

Passie voor natuur

Wat Anoeska het mooiste vindt aan haar werk? De mensen. “Je werkt dagelijks met mensen die ergens écht een passie voor hebben. Sommigen doen het voor de gezelligheid, anderen voor een specifieke soort. Er zijn vrijwilligers die helemaal opgaan in één bepaald korstmos of een diergroep. Ze kunnen daar volledig hun ei in kwijt.” Die betrokkenheid zorgt soms ook voor sterke meningen. “Vrijwilligers zijn weleens eigenwijs,” zegt ze lachend. “Maar dat hoort erbij als je ergens zoveel kennis over en passie voor hebt.”

Vrijwilligers blijven jarenlang betrokken

Waar veel organisaties moeite hebben om vrijwilligers te vinden en te behouden, kent Goois Natuurreservaat juist een stabiele groep. “Mensen gaan eigenlijk nauwelijks weg. Dat is echt een luxe en daar zijn we trots op als organisatie.” Sommige vrijwilligers zijn al twintig tot vijfentwintig jaar actief. Vooral onder mensen die met pensioen gaan is de belangstelling groot. “Ze willen iets terugdoen, iets nieuws leren of betekenisvol bezig zijn. En ze hebben vaak de tijd om zich ergens voor in te zetten.” Vrijwel alle vrijwilligers komen uit de regio. “Ze wonen vaak vlak bij het gebied waar ze actief zijn. De meesten komen gewoon op de fiets.”

Flexibel vrijwilligerswerk voor een nieuwe generatie

Bij jongere vrijwilligers ziet Anoeska een andere behoefte. “Jongeren willen vaker flexibel vrijwilligerswerk doen. Daarom hebben we ook projecten waarbij je niet vastzit aan een wekelijkse afspraak.” Een goed voorbeeld is de natuurfiets. Met een elektrische bakfiets vol natuurschatten, folders en activiteiten gaan vrijwilligers het gebied in om bezoekers te informeren en enthousiast te maken. “Je bepaalt zelf wanneer je inzetbaar bent. Dat spreekt een jongere doelgroep aan.”

De wens voor zo'n mobiel gastheerschap bestond al langer. “We hadden eerder een grote, logge kar. We wilden iets mobielers. We hebben goed gekeken naar wat andere natuurorganisaties deden en wat daar goed werkte. Je hoeft niet altijd zelf het wiel uit te vinden.”

Meer dan 3.000 padden geholpen

Een succesvoll vrijwilligersproject, dat Anoeska is bijgebleven van het afgelopen jaar, was een nieuwe paddentrekwerkgroep. Bij het kantoor van Goois Natuurreservaat werden opvallend veel dode amfibieën langs de weg aangetroffen in de winter. We konden dat niet meer aanzien. “We deden een oproep en kregen binnen hele korte tijd meer dan twintig vrijwilligers op de been. Zij hebben tussen februari en april meer dan drieduizend amfibieën veilig overgezet. Geweldig, toch?”

Waardering zit in aandacht

Vrijwilligerswerk draait niet alleen om inzet, maar ook om waardering. Daarom investeert Goois Natuurreservaat veel in persoonlijk contact. “We laten vrijwilligers zien wat hun bijdrage oplevert. En we organiseren ieder jaar een vrijwilligersmiddag waarin we terugblikken op het afgelopen jaar.” Daarnaast ontvangen vrijwilligers een kerstpakket en zijn er sinds kort jubileumspeldjes. “We hebben een serie speldjes met dieren uit het gebied. Voor elke vijf jaar vrijwilligerswerk krijg je er één. De eerste zijn inmiddels uitgereikt en dat werd enorm gewaardeerd.”

Onmisbaar voor de natuur

Volgens Anoeska zou Goois Natuurreservaat zonder vrijwilligers simpelweg niet hetzelfde zijn. “Dan zouden we veel minder maatwerk kunnen leveren in het natuurbeheer. We zouden minder weten over de soorten die hier leven en we zouden veel minder bezoekers kunnen informeren.” Maar er zou nog iets anders ontbreken. “Vrijwilligers brengen ook ontzettend veel gezelligheid mee. Dat is minstens zo belangrijk.”

Samenwerking met IVN

Bij de groep vertellers werkt Goois Natuurreservaat nauw samen met IVN Gooi en Omstreken. “Veel gidsen en excursieleiders zijn IVN’ers. Zonder die samenwerking zouden we lang niet zoveel mensen kunnen bereiken met onze verhalen over de natuur. En, ze brengen ook veel nieuwe vrijwilligers met zich mee.”

Doe je mee?

Goois Natuurreservaat is momenteel op zoek naar vrijwilligers voor het GNR-natuurfietsteam. Vind je het leuk om bezoekers te ontmoeten, verhalen over de natuur te vertellen en eropuit te gaan met een bakfiets vol natuurschatten?

Ga dan naar de vacature: Vrijwilligers - Goois Natuurreservaat.

Over Goois Natuurreservaat

Goois Natuurreservaat is een van de partners achter de website Vrijwillig Groen. Goois Natuurreservaat beheert en beschermt al sinds 1932 de natuur in het Gooi. De organisatie beheert ruim 2.900 hectare natuur, verdeeld over 65 natuurgebieden die met elkaar verbonden zijn via natuurverbindingen. Het gebied strekt zich uit van het Gooimeer tot aan de Utrechtse Heuvelrug en bestaat uit heidevelden, bossen, akkers en zandverstuivingen. Naast natuurbeheer zet Goois Natuurreservaat zich in voor natuureducatie, biodiversiteit en het toegankelijk houden van de natuur voor bezoekers.