In het donker op de Riekerweg: 17 jaar padden redden met Hans

“Deze padden lopen hier al generaties lang. Nog lang voordat de weg hier lag. Mooi idee toch?”

Het is donker als ik de Riekerweg in Amsterdam oprij. Aan de ene kant ligt de Nieuwe Meer, aan de andere kant razen de auto's op de snelweg. Het voelt afgelegen, bijna onheilspellend. Is dit wel veilig? vraag ik me af. Dan zie ik een parkeerplaats vol auto’s en campers. Aan de overkant: een tuinpark. Hier heb ik afgesproken met vrijwilliger Hans Baas, die al zeventien jaar lang padden helpt oversteken tijdens de jaarlijkse paddentrek. Zijn reflecterende hesje licht fel op in het donker. “Ben jij Hans?” vraag ik. Hij knikt. Tijd om op pad te gaan.

Een jeugdherinnering die weer tot leven komt

Als kind liep ik ooit met mijn klas mee met natuurgidsen. Het redden van padden maakte toen al indruk. Nu, jaren later, loop ik opnieuw de nacht in - dit keer met Hans. Ik hoop zo dat we veel padden gaan vinden. Maar Hans tempert mijn verwachtingen. “De paddentrek loopt op zijn einde,” vertelt hij. “Het is fris en er staat wind. Dan drogen padden sneller uit. Ze steken alleen over als het warmer is dan zes graden.”

Gratis parkeren, hoge prijs voor padden

Je wilt hier niet dood gevonden worden, op de Riekerweg. Maar padden worden dat hier wél. Overreden door auto’s die te hard rijden. De parkeerplaats is een van de laatste plekken in Amsterdam waar je gratis kunt parkeren en waar nauwelijks controle is. Campers, dagjesmensen, forenzen - voor hen handig, voor padden levensgevaarlijk.

Hans zag het voor het eerst in 2009, toen hij hier een tuinhuisje kreeg. “Ik kon het niet aanzien,” zegt hij. “Overal paddenlijkjes.” Dat was het moment waarop hij zich aansloot bij Padden.nu en Ravon, en zijn eigen werkgroep begon.

Van oproepje tot vast team

Hij had al ervaring. Ooit liep hij mee met een paddengroep in het Vondelpark in Amsterdam. In het wijkkrantje plaatste hij: Wie wil helpen padden redden? De reacties kwamen snel. Moeders met kinderen. Andere tuinhuisjesbezitters. Mensen met een hart voor dieren. Nu bestaat de groep uit 17 vrijwilligers, die tijdens de paddentrek zes weken lang, van eind februari tot begin april, elke avond tussen 19.00 en 21.00 uur twee trajecten lopen. Met zaklampen speuren ze het asfalt af. Vinden ze een pad, dan helpen ze hem veilig naar de overkant. Het verkeersbord dat Hans zelf liet maken waarschuwt automobilisten voor de paddentrek.

Eeuwenoude routes door een modern landschap

“Deze dieren volgen elk jaar precies dezelfde route,” vertelt Hans. “Al generaties lang. Nog voordat de weg hier lag. Zelfs voordat de mens hier was.”

Na hun winterrust trekken vrouwtjes richting de poelen om eitjes te leggen. De mannetjes volgen om de eitjes te bevruchten. Op het asfalt is het overzichtelijk en vaak net wat warmer - aantrekkelijk, maar dodelijk. Dat instinct is precies wat de paddentrek zo bijzonder én zo gevaarlijk maakt.

“Één jaar redden we 1300 padden”

Het werk raakt Hans zichtbaar. “Het geeft zóveel voldoening. Eén keer kon ik een uur niet meelopen. Over de hele traject lagen toen meer dode padden, 2,5 keer meer dan toen ik wel mee liep.” In een goed jaar redde de groep 1300 padden, over de jaren gemeten gemiddeld zo’n 600 per seizoen. Maar de aantallen nemen af. Klimaatverandering, minder insecten - hun voedsel - en verlies van leefgebied spelen een rol. “Ik vind het gewoon prachtige dieren,” zegt Hans. “Een grote pad rustig in je handen voelen… dat maakt indruk.”

Hoe zet je een pad veilig over?

Kom voorbereid:

• Neem een zaklamp mee
• Was je handen goed (geen zeepresten)

Tijdens het overzetten:

• Loop samen op afgelegen wegen
• Kijk welke kant de pad op wil gaan
• Pak hem voorzichtig op
• Zet hem aan de overkant, uit de gevarenzone

Zie je een gewonde pad?
Lichte verwondingen kunnen genezen. Is de pad ernstig gewond, dan handelt Hans snel en zorgvuldig om de pad uit zijn of haar lijden te verlossen.

Waarnemingen worden doorgegeven via Ravon. De resultaten worden gebruikt voor landelijke monitoring.

Een kikker, geen pad - en toch succes

We lopen zwijgend langs de Riekerweg. Het is stil. Geen auto’s. Geen padden.
En dan - iets groens op het asfalt! Mijn hart maakt een sprongetje. We haasten ons ernaartoe. Een kikker. We lachen. Het dier is prachtig en al veilig aan de overkant. We hebben geen pad gered, maar ik ben wel een herinnering rijker.

Wil jij ook padden redden?

In heel Nederland zijn honderden paddenwerkgroepen actief. Je kunt je aansluiten bij een bestaande groep of - net als Hans - zelf een groep starten.

• Kijk op www.padden.nu voor een kaart met werkgroepen en contactgegevens
• Ravon ondersteunt coördinatoren en vrijwilligers met kennis en handleidingen
• Ook IVN en de Dierenbescherming organiseren paddentrek-acties

Je hebt weinig nodig: tijd, een zaklamp en betrokkenheid.

Hans wil met pensioen

Na zeventien jaar wil Hans het stokje overdragen. “Het zou mooi zijn als iemand dit voortzet.” Zijn bericht aan de groep klinkt liefdevol: “Het geeft kleur aan de avond om daar een uurtje te lopen. Dank jullie allemaal.” Wie weet loop jij volgend voorjaar wel met hem mee. En misschien neem jij het stokje over. Want vrijwilligers als Hans? Die zijn onmisbaar.

Lees ook